سگها و سرطان: آیا میتوانند کلید درمان سرطان انسان باشند؟
توالییابی ژنوم سگ، همراه با فناوریهای پیشرفته ژنومی، درهای تازهای را برای مطالعات تطبیقی سرطان در دامپزشکی و پزشکی انسانی گشوده است. بسیاری از انواع سرطان در سگها، شباهتهای ژنتیکی و مولکولی زیادی با سرطانهای انسانی دارند. این موضوع باعث شده است که سگها به عنوان «مدلهای زنده» ارزشمندی برای پژوهشهای سرطان در انسان در نظر گرفته شوند.
چه چیزهایی در این مقاله مرور شده است؟
این مقاله برای اولین بار بهطور جامع به بررسی ادبیات علمی موجود دربارهی ژنومیک و ترنسکریپتومیک سرطانهای سگ پرداخته است. نویسندگان با جستجو در پایگاههای علمی PubMed و CAB Abstracts، ۴۴ مطالعهی مرتبط را که از فناوریهای ژنومی و ترنسکریپتومیکی برای بررسی انواع سرطان سگ استفاده کرده بودند، گردآوری و تحلیل کردهاند.
روشها و تکنولوژیهای پرکاربرد
بیشترین تکنیکی که در این مطالعات بهکار رفته هیبریداسیون ژنومی تطبیقی (Comparative Genomic Hybridization) بوده که برای شناسایی حذفها و افزودههای DNA در ژنوم استفاده میشود. همچنین برخی مطالعات از RNA-seq، میکروآرایهها و آنالیز بیان ژن بهره بردهاند.
کدام سرطانها بیشتر بررسی شدهاند؟
مطالعه نشان داد که شایعترین سرطان مورد بررسی در سگها، استئوسارکوم (سرطان استخوان) بوده است. بعد از آن، لنفوم، لوسمی، تومور ماستسل، سرطان ادراری و تومور ونری انتقالی در سگها نیز در مقالات مورد توجه قرار گرفتهاند.
جالب اینکه، بسیاری از ناهنجاریهای ژنتیکی که در سرطانهای سگ شناسایی شدهاند، با آنچه در انواع مشابه انسانی مشاهده شده، همپوشانی دارند. برای مثال، تغییرات در مسیرهای کنترل رشد سلولی، آپوپتوز (مرگ برنامهریزیشده سلول) و سیگنالینگ، هم در انسان و هم در سگ مشترک هستند.
چرا این مطالعات اهمیت دارند؟
تحلیلهای ژنومی و ترنسکریپتومی به محققان کمک کردهاند تا منشاء و مسیرهای زیستی منتهی به سرطان در سگها را بهتر درک کنند. این درک، نه تنها به بهبود درمانهای دامپزشکی کمک میکند، بلکه اطلاعات بسیار ارزشمندی را برای پژوهشهای انسانی فراهم میکند.
به عنوان مثال، از آنجا که استئوسارکوم در سگها و انسانها شباهتهای ژنتیکی زیادی دارد، پژوهش بر روی این سرطان در سگها میتواند راههای درمانی بالقوهای را برای انسانها نیز آشکار کند.
چالشها و محدودیتها
با اینکه این مطالعات نتایج امیدوارکنندهای به همراه داشتهاند، هنوز استفاده از فناوریهای ژنومی در سرطان دامپزشکی در مراحل ابتدایی است. برای بسیاری از سرطانهای سگ هنوز دادههای کافی وجود ندارد و نیاز به تحقیقات گستردهتری احساس میشود.
جمعبندی
این مقاله تأکید میکند که سگها میتوانند مدلهای ارزشمندی برای مطالعهی سرطانهای انسانی باشند. بهکارگیری فناوریهای پیشرفتهی ژنومیک و ترنسکریپتومیک در دامپزشکی، علاوه بر ارتقای سطح درمان حیوانات، پلی میان دامپزشکی و پزشکی انسانی ایجاد کرده است.
بهنظر میرسد آیندهی پژوهشهای سرطان نه تنها در آزمایشگاههای انسانی، بلکه در کلینیکهای دامپزشکی نیز رقم خواهد خورد!
منبع :
(Genomics and transcriptomics in veterinary oncology (Review